آزادی برابری

azadibarabari — Sat, 12 Dec 2009 02:11:18 GMT

زندگی

[ویرایش] تولد و نوجوانی

رزالیا لوکزامبورگ در ۵ مه ۱۸۷۱ در زاموش، شهری از لهستان کنگره، (که آن‌روزها تحت کنترل امپراتوری روسیه بود) چشم به جهان گشود.او کوچک‌ترین فرزند خانوادهٔ یهودی خود بود.

پس از نقل مکان خانواده به ورشو، رزا تحصیلات خود را در این شهر آغاز کرد و همین‌جا بود که به گروه «پرولتاریا» پیوست و به فعالی سیاسی بدل شد. به سال ۱۸۸۹، در حالی که تنها ۱۸ سال داشت، برای جلوگیری از دستگیر شدن، از لهستان گریخت و به سوئیس رفت.

[ویرایش] دوران دانشجویی

در زوریخ، او علاوه بر ادامهٔ فعالیت‌های انقلابی، تحصیلات خود را در رشتهٔ علوم طبیعی و اقتصاد سیاسی در دانشگاه زوریخ ادامه داد. در این دانشگاه علاوه بر او کسانی چون آناتولی لوناچارسکی نیز حضور داشتند.

در این دوره و پیش از انشعاب در حزب سوسیال دموکرات کارگری روسیه، رزا با بسیاری از سوسیال دموکرات‌های روسی و شخصیت‌هایی چون گئورگی پلخانف و پاول آکسلرد آشنا شد.

این آشنایی‌ها قبل از آن بود که لوکزامبورگ اختلافات نظری شدید خود با حزب سوسیال دموکرات کارگری روسیه بر سر مسائلی همچون حق تعیین سرنوشت لهستان را ابراز دارد.

رزا با حق تعیین سرنوشت ملل، به این علت که این امر جنبش بین‌المللی سوسیالیستی را تضعیف می‌کند، مخالف بود و به خاطر همین اختلاف دیدگاه، از حزب سوسیال دموکرات کارگری روسیه و حزب سوسیالیست لهستان جدا شد و ابتدا از بنیان گذاران نشریه‌ای به نام «آرمان کارگران» بود و نهایتا حزب سوسیال دموکرات پادشاهی لهستان را بنیان گذاشت.

[ویرایش] مهاجرت به آلمان

رزا لوکزامبورگ (سمت راست) و کلارا زتکین در سال ۱۹۱۰

در سال ۱۸۹۸ با پایان‌نامه‌ای با عنوان «توسعهٔ صنعتی لهستان» مدرک دکترای خود را دریافت کرد. در همین سال بود که او به آلمان مهاجرت کرد و با ازدواج با یک کارگر آلمانی، گوستاو لوبک، ملیت این کشور را به دست آورد و به برلین رفت و به حزب سوسیال دموکرات آلمان پیوست.

تنها کمی پس از پیوستن به حزب، نوشته‌ها و فعالیت‌های تهییجی پر شور و انقلابی او آغاز شد.

در این دوران او یکی از کتاب‌های معروفش «اصلاح یا انقلاب» را نوشت. در این کتاب رزا به طرح محوری‌ترین موضوع مباحثات سوسیال دموکراسی آلمان پرداخت و علیه جنبش تجدیدنظرطلبی که توسط ادوارد برنشتاین رهبری می‌شد، به پا خاست و با هم‌کاری کسانی چون کارل کائوتسکی، مانع از تسلط خط برنشتاین بر حزب شد.

[ویرایش] انقلاب ۱۹۰۵ روسیه و اوج فعالیت سیاسی

در حین انقلاب ۱۹۰۵ روسیه، لوگزامبورگ برای کمک به انقلابیون به ورشو رفت و همان‌جا زندانی شد. لوکزامبورگ در روسیه، از لنین حمایت می‌کرد و علیه احزاب منشویک و سوسیالیست انقلابی، از حزب بلشویک، حمایت می‌کرد.

کمی بعد از وقوع انقلاب ۱۹۰۵ در روسیه، به سال ۱۹۰۶، رزا نظریهٔ «اعتصاب عمومی» را پی‌ریزی کرد و از به عنوان «مهم‌ترین سلاح انقلابی پرولتاریا» نام برد. این نظریه دعواهای جدی را در حزب سوسیال دموکرات آلمان ایجاد کرد و اوت بیل و کارل کائوتسکی را به مخالفت با رزا وا داشت. در این دوره، به خاطر شور و هیجان آرام ناپذیرش، به لوکزامبورگ لقب «رزای خون‌ریز» داده شد. پس از آزاد شدن مجدد او به آلمان بازگشت و مشغول به تدریس در مدرسهٔ حزب سوسیال دموکرات آلمان در برلین، شد و یکی از آثار معروفش «انباشت سرمایه» (۱۹۱۳) را در همین سال‌ها نوشت. این کتاب توصیفی است از حرکت سرمایه‌داری به سمت امپریالیسم.

[ویرایش] اسپارتاکیست‌ها و حزب کمونیست آلمان

در گیر و دار وقوع جنگ جهانی اول، او به هم‌راه یک سوسیالیست آلمانی، کارل لیبکنخت، فراکسیونی با تمایلات انقلابی در حزب سوسیال دموکرات آلمان ایجاد کردند و آن را «اسپارتاکیست» نام نهادند.

علت ایجاد این فراکسیون، اختلاف نظر «اسپارتاکیست‌ها» با موضع حزب سوسیال دموکرات که از حملهٔ آلمان و الحاق سایر ممالک به وسیلهٔ آن حمایت می‌کرد، بود. لوگزامبورگ، این سیاست حزب سوسیال دموکرات آلمان را «سوسیال شووینیستی» می‌خواند.

اتحادیهٔ اسپارتاکوس، خود را انترناسیونالیست نامید و علیه سیاست «ناسیونال شووینستی» حزب سوسیال دموکرات به پا خاست و به تبلیغ این ایده می‌پرداخت که سربازان آلمانی باید سلاح‌هایشان را به سمت دولت آلمان برگردانند و آن را سرنگون کنند.

به خاطر مخالفت آشکار و علنی او با جنگ، رزا، دوباره، و این‌دفعه به هم‌راه لیبکنخت، زندانی شد. لوکزامبورگ در زندان، «جزوه‌ یونیوس» و «انقلاب روسیه» که شاید مشهورترین کتاب‌های او هستند را نوشت. در «جزوهٔ یونیوس» لوکزامبورگ از بنیادهای نظری اسپارتاکیست‌ها می‌گوید و در «انقلاب روسیه» نگاهی اجمالی به روسیه و قدرت‌گیری حزب بلشویک دارد. در سال ۱۹۱۸، دولت آلمان، پس از پایان جنگ، لوکزامبورگ را آغاز کرد و رزا بلافاصله شروع به ادامهٔ فعالیت‌های خود کرد.

[ویرایش] قتل رزا

چند ماه بعد از آنکه رزا به‌ همراه کارل لیبکنخت، حزب کمونیست آلمان را تشکیل دادند، در نوامبر ۱۹۱۸ با مشارکت و هم‌کاری او، خیابان‌های برلین صحنهٔ درگیری‌های مسلحانه اتحادیهٔ اسپارتاکوس(همان فراکسیون اسپارتاکیست‌ها) می‌شود.

لوکزامبورگ، از سران شورش اسپارتاکیست‌ها علیه دولت آلمان در ژانویهٔ ۱۹۱۹ بود و پس از شکست این شورش، او به هم‌راه کارل لیبکنخت دست‌گیر شد و توسط یگان‌های آزاد در پانزدهم ژانویه به قتل رسیدند. کوچک ترین مدرکی حاکی از آنکه سران حکومت خواهان قتل او باشند یا این قضیه را تایید کرده باشند وجود ندارد.

[ویرایش] آرا و نظرات لوکزامبورگ

[ویرایش] مخالفت با حق ملل در تعیین سرنوشت خویش

رزا با حزب سوسیال دموکرات کارگری روسیه و حزب سوسیالیست لهستان بر سر مسئلهٔ حق تعیین سرنوشت لهستان اختلاف داشت. او معتقد بود که حق تعیین سرنوشت ملل، جنبش بین‌المللی سوسیالیستی را تضعیف می‌کند و تنها به بورژوازی یاری می‌رساند که سلطهٔ خود را بر ملل تازه استقلال یافته تحکیم کند. این اختلاف دیدگاه، سبب جدایی رزا از هر دوی احزاب فوق‌الذکر و تشکیل حزب سوسیال دموکرات لهستان توسط وی شد.

[ویرایش] در مورد نظریات ادوارد برنشتاین

رزا در کتاب خود «اصلاح یا انقلاب» از موضوعات اصلی مورد بحث سوسیال دموکراسی در آلمان سخن می‌گوید و علیه جنبشی که خواستار تجدیدنظر طلبی در مارکسیسم آغاز شده بود و به وسیلهٔ ادوارد برنشتاین رهبری می‌شد به پا خاست. ا او در این کتاب در باب نظریات برنشتاین می‌گوید:«نظریهٔ برنشتاین از ما می‌خواهد که تحول اجتماعی و هدف نهایی سوسیال دموکراسی را به کناری نهیم و در عوض اصلاحات اجتماعی، که ابزار مبارزهٔ طبقاتی است، را به عنوان هدف جنبش برگزینیم. برنشتاین به طور روشن و ویژه‌ای دیدگاه‌اش را به این صورت فرمول بندی کرده‌است: - هدف نهایی هر چه می‌خواهد باشد، چیزی نیست، جنبش همه چیز است-»

[ویرایش] در مورد روسیه و انقلابات آن

لوکزامبورگ، در سرزمینی به دنیا آمده بود که خود جزئی از امپراتوری عظیم روسیه به شمار می‌آمد. نخستین نظریات انقلابی او نیز در مورد حق تعیین سرنوشت اقلیت‌های ملی روسیه بود. بعدها نیز او، همیشه در رابطه با روسیه موضع داشت. در جریان انقلاب ۱۹۰۵ به دفاع از لنین و حزب بلشویک پرداخت، و پس از به قدرت رسیدن نیز از بلشویک‌ها حمایت کرد و آن‌ها را «وفاداران همیشگی به سوسیالیسم بین‌المللی» نامید. البته بعد از قدرت‌گیری «دیکتاتورمابانه‌ی»(به زعم او) حزب بلشویک، رزا اختلافاتی با لنین و یارانش پیدا کرد. خلاصه، رزا همواره بسیار نزدیک به جنبش سوسیالیستی روسیه بود و در هر قدم، در مورد آن می‌نوشت.

[ویرایش] انقلاب ۱۹۰۵ روسیه

او انقلاب ۱۹۰۵ روسیه را آغاز جنبش عظیم پرولتاریای روسیه می‌دانست و در این مورد نوشت:«زیرا در این روز پرولتاریای روسیه برای نخستین بار به صورت یک طبقه بر صحنهٔ سیاسی ظاهر شد. برای نخستین بار، تنها قدرت تاریخی که صلاحیت آن را دارد که تزاریسم را به زباله‌دان بیفکند و پرچم تمدن را در روسیه و هر جای دیگر برافرازد بر صحنهٔ عمل ظاهر شده‌است.» لوگزامبورگ، به طور کلی، از نظریهٔ مارکسیستی رهبری پرولتاریای روسیه در انقلاب سوسیالیستی حمایت کرد و علیه احزاب منشویک و اس آر(سوسیالیست انقلابی) به دفاع از حزب بلشویک و لنین، پرداخت.

[ویرایش] انقلاب ۱۹۱۷، قدرت‌گیری بلشویک‌ها و دیکتاتوری پرولتاریا

مهم‌ترین کتاب رزا در مورد روسیه، که تقریباً مشهورترین اثر او نیز هست، «انقلاب روسیه» بود. در این کتاب او علیرغم سمپاتی به بلشویک‌ها، به قدرت‌گیری دیکتاتورمابانهٔ حزب بلشویک هشدار می‌دهد و آن را خارج از موازین دیکتاتوری پرولتاریا، مفهومی که توسط کارل مارکس ایجاد شده بود، می‌دانست. رزا در مورد دیکتاتوری پرولتاریا می‌گوید:«بله دیکتاتوری!‌ اما این دیکتاتوری شامل نحوهٔ کاربرد دموکراسی و نه نابودسازی آن است. این دیکتاتوری شامل حملات جانانه و قاطع بر حقوق و روابط اقتصادی خوب محافظت شدهٔ جامعهٔ بورژوایی است که بدون یک تحول سوسیالیستی ناممکن است. اما این دیکتاتوری کار یک طبقه‌است نه یک اقلیت پیشاهنگ که به نام طبقه عمل می‌کند، بدین معنا که این دیکتاتوری می‌باید گام به گام از طریف مشارکت فعالانهٔ توده‌ها به پیش رود و زیر نفوذ مستقیم آن‌ها و تحت کنترل فعالیت عمومی باشد. چنین دیکتاتوری می‌بایست برخاسته از آموزش سیاسی رشد یابندهٔ توده‌های مردم باشد.»

[ویرایش] جنگ داخلی و حق دادن به لنین و یارانش

هرچقدر که لوکزامبورگ به سلطهٔ حزب بلشویک بر دولت شوروی می‌تاخت، اما دلایل جنگ داخلی که سراسر روسیه را دربرگرفته بود می‌پذیرفت و در این مورد به لنین حق می‌داد.

او خود در این مورد می‌نویسد:«این مطلب توقعی فوق انسانی از لنین و رفقایش است، اگر انتظار داشته باشیم که آن‌ها تحت چنین شرایطی عالی‌ترین شکل دموکراسی، مثال‌زدنی‌ترین دیکتاتوری پرولتاریا و یک اقتصاد سوسیالیستی مطلوب را خلق کنند. با موضع قاطعانهٔ انقلابی‌شان، با قدرت عمل مثال زدنی‌شان و با وفادازی شکست ناپذیرشان به سوسیالیسم بین‌المللی، تحت این شرایط فوق‌العاده سخت، آن‌ها هرچه را که می‌توانسته‌اند انجام داده‌اند. خطر تنها هنگامی آغاز می‌شود که آنان امر مطلوب را به امر اخلاقی تبدیل می‌کنند و آن‌ها را به صورت مدلی از تاکتیک‌های سوسیالیستی به پرولتاریای بین‌المللی توصیه می‌کنند.»

[ویرایش] مخالفت با قراردادهای صلح شوروی و آلمان

بعدها و در واپسین سال‌های عمر، رزا با تلاش‌های دولت تازه تأسیس شوروی برای برقراری صلح در تمام جبهه‌ها و امضای قرارداد «برست-لیتوسک» (با آلمان) به مخالفت برخاست. او این مخالفت را در کتاب «تراژدی روسی» ابراز کرده‌است.

[ویرایش] یادبودها

دولت آلمان شرقی نام بعضی مکان‌ها در برلین را به افتخار او به نامش تغییر داده بود. پس از سقوط آلمان شرقی و اتحاد دوباره دو آلمان این نام تغییر نیافته‌است.

تاریخ نویس شهیر تروتسکیست، ایزاک دویچر، در وصف او می‌گوید: «با قتل او آلمان هوهنزولرنی آخرین پیروزی‌اش را جشن گرفت و آلمان نازی اولی را.»

[ویرایش] آثار

(ناقص)

توسعهٔ صنعتی لهستان(۱۸۹۸)
اصلاح یا انقلاب(؟)
انباشت سرمایه(۱۹۱۳)
جزوهٔ یونیوس(؟)
انقلاب روسیه(؟)
تراژدی روسی(؟)

[ویرایش] لیست آثار ترجمه شده به فارسی

اصلاح یا انقلاب؟‌ - رزا لوکزامبورگ – ترجمه:اسدالله کشاورزی- نشر آزادمهر – چاپ اول ۱۳۸۱ – شمارگان:۲۲۰۰ – ۱۲۶ صفحه- شابک: ۵-۵-۹۳۶۴۴-۹۶۴

[ویرایش] جستارهای وابسته

[ویرایش] منابع

آرتور روزنبرگ، تاریخ جمهوری وایمار، ترجمه فاروق خارابی، تهران، ۱۳۸۵، طرح نو

[ویرایش] پیوند به بیرون

azadibarabari — Wed, 02 Dec 2009 22:24:18 GMT

خرابه‌ آموزش و پرورش و ادعاهای احمدی نژاد

محمود احمدی نژاد، روز 9 آذر در مراسم تودیع و معارفه‌ وزرای قبلی و فعلی وزارت آموزش و پرورش راجع به جایگاه و نقش این وزارتخانه صحبت کرد و در اهمیت وزارت آموزش و پرورش گفت: همه سرمايه و آينده ملت ايران در گرو انديشه، كلام و نيت خانواده بزرگ آموزش و پرورش است و توقع اين است كه در نظام آموزش و پرورش انسان‌هاي صالح، فداكار، شجاع، عالم و عدالت جو تربيت شود.

گفت و گوی مجله آرش با صلاح مازوجی

azadibarabari — Wed, 09 Sep 2009 00:10:24 GMT

گفت و گوی مجله آرش با صلاح مازوجی

آرش:

شما جزو کدام دسته بودید؟ شرکت در انتخابات یا تحریم؟ چرا؟

صلاح مازوجی:

آن دسته از احزاب و نیروها و افرادی که به مردم فراخوان شرکت در انتخابات رژیم را دادند، در واقع با این سیاست خود عملا به رژیم جمهوری اسلامی و انتخاباتش مهر مشروعیت کوبیدند. این جریانات در این شرایط بحرانی که رژیم برای بقای خود بیش از هر زمان دیگری به کشاندن مردم به پای صندوق ها و "کسب مشروعیت" نیاز داشت به یاری جمهوری اسلامی شتافتند. جمهوری اسلامی که مدتهاست رابطه اش را با مردم اساسا بر مبنی سرکوب تعریف کرده است، برای حدادی کردن ماشین سرکوبش، برای اعتماد بنفس دادن به نیروهای سرکوبگرش و تداوم سرکوب لجام گسیخته به کشاندن مردم به پای صندوق ها رای نیاز داشت، جریاناتی که فراخوان شرکت در انتخابات رژیم را دادند عملا به حدادی کردن ماشین سرکوب رژیم علیه مردم کمک رساندند. تکلیف ما با این دسته از احزاب و گروهها روشن است، موضع شرکت در انتخابات یک موضع ارتجاعی است، این جریانات را ارتجاعی می دانیم.

azadibarabari — Wed, 01 Jul 2009 13:24:18 GMT

مصاحبه جهان امروز با صلاح مازوجی

در باره رویدادهای اخیر ایران

جهان امروز: در ادامه ارزیابی ها و سیاستهای حزب در قبال خیزش توده ای و وقایع اخیر که در اطلاعیه های کمیته مرکزی بوضوح آمده است، خواستم ببینم که ارزیابی شما از اوضاع کنونی بویژه بعداز سخنرانی خامنه ای در نماز جمعه چند روز پیش چیست؟

صلاح مازوجی: به نظرمن مواضع خامنه ای کاملا قابل پیش بینی بود، چون بر خلاف تصوری که وجود دارد، خامنه ای مافوق جناح ها نیست، این خامنه ای نیست که خط مشی جناح مسلط در حاکمیت جمهوری اسلامی را تعیین می کند بلکه این رهبری سپاه پاسداران است که تعیین سیاست می کند. از مقطع " انتخابات" نهمین دوره ریاست جمهوری که تسلط و برتری جناح سپاه پاسداران درآرایش سیاسی درون حاکمیت جمهوری اسلامی را رسمیت بخشید، خامنه ای مواضع خود را با منافع جناح سپاه پاسداران تطبیق داده است. خامنه ای در سخنان روز جمعه، در واقع با تائید مجدد "انتخابات" و تائید مجدد ریاست جمهوری احمدی نژاد و بر حذر داشتن موسوی از ادامه اعتراضات خیابانی، عزم سپاه پاسداران برای تصفیه کامل طرفداران موسوی و جناح موسوم به اصلاح طلبان از دستگاه حاکمیت جمهوری اسلامی را دوباره اعلام کرد و از طرف دیگر به خیزش توده های مردم اعلام جنگ داد.

azadibarabari — Mon, 08 Jun 2009 02:02:07 GMT

"انتخابات" و ١میلیون امضاء (چند گام به عقب)

مرجان افتخاری

٢٥ مه ٢٠٠٩

بطور طبیعی هر حزب، سازمان و یا گروه سیاسی وظیفه دارد در مقابل مسائل و حوادث سیاسی واکنشی مناسب بر اساس نظرات و برنامه خود داشته باشد. و باز تا آنجا که امکانات، فضا و شرایط به او اجازه میدهد از فرصتها استفاده کرده و نه تنها نظرات و برنامه خود را در بین توده های مردم تبلیغ کرده بلکه میتواند با هوشیاری برای سازماندهی و تشکل نیروها هم قدم هائی بر دارد. از این زاویه به بررسی مختصر شرایط "انتخابات" در ایران، موضعگیری و بر خورد ١ میلیون امضاء که یکی از شرکت کنندگان ائتلاف در "همگرایی جنبش زنان برای طرح مطالبات در انتخابات" است میپردازم.

در کشور ما "انتخابات" به معنی مشارکت مستقیم مردم در تعین سرنوشت خود، در تعین فرد یا افرادی که خواستها و مطالبات آنها را عملی سازند وجود خارجی نداشته و ندارد. شکل هیرارشی قدرت، ولایت فقیه، شورای نگهبان، مجمع تشخیص مصلحت نظام از همان ابتدا این حق طبیعی را از مردم سلب میکنند. اساسا در هیج رژیم و نظام مذهبی مفاهیمی مانند "انتخابات" و" آزادی انتخاب" وجود ندارند. ولی از آنجائی که مذهیبون و در راس آن خمینی در مقابل مشروطه سلطنتی مجبور شد "جمهوری" را انتخاب کند موضوع انتخابات هم به آنها تحمیل شد و تا همین امروز بصورت نمایشنامه ای که بازیگران آن دائما تکرار میشوند ادامه پیدا کرده است.

azadibarabari — Sun, 08 Mar 2009 07:39:28 GMT

٨ مارس و آلترناتیو رهایی بخش

ادریس دژبند

برخلاف تصورات واهی بر اینکه زنان در طول جامعه بشری همواره زیردست مردان بوده اند باید به این نکته اشاره کرد که نه تنها این خیال اندیشه ی باطلی می باشد بله ستم به زن از زمانی شروع می شود که جامعه به طبقات تقسیم شده است همان طور که انگلس در کتاب ارزشمند خود "دولت" می نویسد:

اولین طبقاتی متقارن است با ستم جنس مذکر به مونث. در طول جامعه ی طبقاتی ستم به زن براساس منافع طبقه ی حاکم تغییر پیدا می کند. در نظام سرمایه داری طبقه ی حاکم با فرستادن زن به پستوی خانه در سرد این برآمد که زن با نقش باز تولید کردن نیروی کار همسر خویش، و ایجاد ارتش ذخیره ی صنعتی به منافع سرمایه در ایجاد ارزش افزوده نقش آفرینی کند. در اینجاست که زن باز هم همچون جوامع طبقاتی ما قبل سرمایه داری جنس دوم شده وسرمایه دار از این امر استفاده کرده تا باکار یکسان زن و مرد در کارخانه به زن دستمزد کمتری بدهد، چون جنس دوم است. زن نه تنها درجامعه ی سرمایه داری اسیر وتحت ستم نظام موجود می شود بلکه نظام سرمایه داری با ترویج فرهنگ مردسالاری (برای بهبود کسب ارزش افزوده ی خویش) زن را در خانه نیز تحت ستم قرار می دهد. در کشورهایی که مذهب در آنها نقش بسزایی دارد زن نه تنها از روابط تولیدی-اقتصادی حاکم رنج می برد بلکه مذهب نیز خود عاملی در تشدید این ستم تلقی می شود. مذهبی که خود در باز تولید و ترویج هر چه بیشتر نظام مردسالاری نقش ایفا می کند.

azadibarabari — Thu, 05 Mar 2009 22:04:49 GMT

جنبش رادیکال طبقه ی کارگر بستر ساز جنبش زنان

شیوا سبحانی

مارس 2009

اگرچه مردسالاری سلطه طلب که مبتنی است بر مالکیت خصوصی تقدیس شده، درطول تاریخ قریب به هشت هزارساله ی خود کوشیده است مقاومت و مبارزات زنان را انکار کند و یا کم رنگ و لوث جلوه دهد، اما واقعیتهای متضاد و عملکردهای زنان بیان گر شکل دیگری از حضور آنان است. نقش چشمگیر زنان در انقلابات دوره های مختلف انکار ناپذیر است اما باید دید خود این انقلابات چرا آنگونه که بایسته است به خواست و مطالبات زنان حتی در چهارچوب مطالبات دموکراتیک بورژوازی پاسخی در خور نداده اند. انقلاب فرانسه، انقلاب اکتبر، انقلاب مشروطه و انقلاب سال57 ایران دست کم از این منظر قابل بررسی اند.

azadibarabari — Sun, 25 Jan 2009 19:17:06 GMT

مفهوم ناموس در فرهنگ ایرانی

به نقل از سایت دانشجویان سوسیالیست دانشگاههای ایران

بهرنگ زندی

در فرهنگ ما زنان ناموس مردان است، وقتي سخن از ناموس در اين فرهنگ به‌ميان مي‌آيد، پيش از همه دو چيز در ذهن ما متبادر مي‌گردد، يكي قتل‌هاي ناموسي و قتل غير و قيافه‌هاي مالامال از خشم و نفرت ناموس داران و دگري هم دستگاه زايشي زن؛ چون هرازگاهي كه در فرهنگ ما مفهومي از واژه ناموس در ميان است خواهي نخواهي آن مفهوم با دستگاه زايشي و اندام جنسي زن همراه است. در فرهنگ ما زنان عورت اند و عورت خود همان دستگاه زايشي زن است كه بايد همواره محفوظ و از آفات بيروني در امان باشد.‌

در جامعه ما ناموس جزء ملكيت‌هاي مشروع و مقدس مردان است، ملكيت مقدسي كه مردان غيور و ناموس پرست را وادار مي‌كند كه ناموس‌اش را از دست برد ? غير ?دور نگه‌دارند و در هر شرايط تا پاي جان عاشقانه از آن دفاع كنند.

واژه ناموس از يك نظر تاكيد بر شي وارگي انسان زن در جوامعي نظير جامعه ما دارد و از نظرگاه دگر مفهومي است بازدارنده و دوردارنده‌ي غير از اندام جنسي و يا دستگاه زايشي زن. در فرهنگ ما واژه ناموس پيش ازهمه حامل دو مفوم پيش گفته به وپژه شي وارگي زنان و تعلق شي واره‌ي آنان به مردان است. مردان ناموس پرستي كه حق و مسووليت دارند كه بايد ناموس شان را همانند ساير اشيا و اموال در دست داشته‌ي شان محفوظ نگه‌دارند؛ چون در فرهنگ ما بدن زن كه همان دستگاه زايشي اوست، مركز ثقل شرم/غيرت و آبرو/بي‌آبرويي است. نگه‌داري از زن به معناي نگه‌داري از ناموس است و نگه‌داري از ناموس به منزله حفظ عورت و دستگاه زايشي زن است.

از اين‌جاست كه مقام زن در جامعه ما از مقام يك انسان و يك فردي كه تمناها و خواست‌هاي فردي را دارد به مقام یک برده در دوران برده داری اروپا تنزل میابد این فرهنگ به شدت در ادبیات ،موسیقی و هنر ما خود را نماینگر می سازد ویک امر عادی به شمار می آید که به سادگی از کنر آن می گذریم. معمولاً می توان بازتاب فرهنگ و رفتار یک قوم را در ضرب المثل هایش دید. مثلاً ضرب المثلی در فرهنگ ما هست که همه شنیده ایم: "چار دیواری اختیاری،" یعنی هر آنچه فرد در چاردیواری ملکش انجام دهد امری خصوصی است و نامربوط به دیگران. از آن جا که در فرهنگ ما نیز هنوز مرز بین زن و مایملک در هاله ای از ابهام است زن را جزئی از مایملک و چار دیواری خود می دانیم و هر آنچه بخواهیم بر سرش می آوریم. همین دربارۀ قتل‌های ناموسی نیز صدق می کند، اما آنچه بسيار آزاردهنده است مقبوليت اين پديده نزد قشري از جامعه است، گويی که توجيهی باشد برای قتل. وقتی در دعوایی گفته می‌شود موضوع ناموسی است، به خودمان اجازۀ دخالت نمی‌دهيم، انگار اين نوع قتل اشکال ندارد. در واقع می توان قتل ناموسی را مکانیزمی برای کنترل جنسیت زن دانست. در سطح خرد دائماً فردیت و تمناهای خویش و دیگری را سرکوب می‌کنیم، آن هم به اسم ناموس و غیرت. در سطح کلان نیز به قتل زنان دگراندیش و دگرپسند دست می‌زنیم. به عبارت دیگر، غیرت و ناموس را در مردان نهادینه می کنیم تا بتوانیم نه فقط زنان بلکه تمام جامعه را هر چه بیشتر تحت کنترل داشته باشیم. بنابراین قتل ناموسی در حکم نوعی خشونت فقط عمل انفرادی یک مرد علیه یک زن نیست بلکه رفتاری است که از جانب یک نظام مردانه بر روی زنان جامعه اعمال می شود و تبدیل به یک ابزار نظارتی مهم می شود که هم بازتاب روابط نابرابر قدرت است و هم حفظ چنین روابطی. پس نباید قتل ناموسی و خشونت هایی از این دست را تنها در سطح خرد تحلیل کرد. می خواهم بگویم قتل ناموسی ماکتی از همان دست رفتارهایی است که در سطح کلان جامعه وجود دارد و این دو وجوه مشترک زیادی با یکدیگر دارند زیرا هر دو از الگویی یکسان پیروی می کنند.

"از هر دو زنی که در ایران به قتل می‌رسند یک نفر قربانی قتل‌های ناموسی یا به عبارتی سوءظن افراد خانوادۀ خود است." این را رئیس پلیس آگاهی نیروی انتظامی مدتی قبل اعلام کرده است. قتل های ناموسی که در حمایت از شرف، آبرو، غیرت و تعصبات اتفاق می افتد در جامعۀ ما هر ساله زنان زیادی را قربانی دگماتیسم فرهنگی می کند. کانون این رخداد نیز "خانوادۀ مقدس" است، جایی که می گویند مرکز گرم ترین و عمیق ترین پیوند های عاطفی است و یکی از کارکردهایش تأمین امنیت افراد خانواده.

در جامعۀ ما دختران ختنه می شوند، کشته می شوند، از تحصیل باز داشته می شوند، به اجبار شوهر داده می شوند و زندگی و جنسیت آنها از طریق هر مرد فامیل کنترل می شود. بنابراین امری که حقوق انسانی زنان را چنین پایمال می کند نه امری خصوصی بلکه امری عمومی و مربوط به تمامیت یک جامعه است. در این جا با نوعی "غیرت بزرگ" مواجه هستیم برآمده از نظامی مردسالارانه که زنانی را که به این نظام و قوانین مردسالارانه اش گردن نمی گذارند به شیوه های مختلف مجازات می کند.

تغییر قوانین و الزام انواع مختلف حمایت ها برای مقابله با این پدیده ها و آسیب ها لازم اما ناکافی است. شرط لازم به چالش طلبیدن نظام مردسالاری است. قتل ناموسي در واقع معضلی سياسي است نه صرفاً يک تراژدي خانوادگي.

مصاحبه

azadibarabari — Wed, 05 Nov 2008 11:40:32 GMT

همکار تریبون زن «ادریس دژبند» گفتگوهایی را فرشته معارفی پور؛ ژیلا عباسی و چیا قادری ترتیب از پیشمرگان کومه له، بعمل آورده است که ملاحظه می کنید. در این مصاحبه ها سعی شده شکل محاوره ای آن محفوظ باشد.

مصاحبه با فرشته معارفیشما قبل از اینکه پیشمرگ کومله و حزب کمونیست ایران باشید چه کاره بودید و زندگیتان چطور پیش میرفت؟

فرشته : بنده خانه دار و مجرد بوده و در شرایط مالی بدی بسر میبردیم فقر مالی بر روحیات من و خانواده ام تاثیر بسیار ناخوشایندی داشت و از طرف دیگر به دلیل حاکم بودن فرهنگ ارتجاعی اسلامی و سرمایه دارانه که در جامعه وجود داشت طبعا خانواده ما هم جدا از این جامعه نبود، کوچکترین آزادیها از طرف خانواده از ما سلب می شد ، هر چند واقف بودم که خانواده ما نیز قربانی این فرهنگ ارتجاعی حاکم بر جامعه بود به همین دلیل جلو رشد استعدادهای ما گرفته میشد .

چرا پیشمرگ شدید و چطور با کومله آشنا شدید؟

فرشته : همانطورکه درجواب سوال قبل گفتم هر چند فرهنگ ارتجاعی بر خانواده ما هم تاثیر خودش را گذاشته بود ولی با وجود این هم به دلیل سیاسی بودن براردانم تا حدودی فضای خانوادی ما سیاسی بود { یکی از برادرانم} که با کومله و حزب کمونیست ایران آشنایی کامل داشت و با افراد مختلف با گرایشات چپ و رادیکال در ارتباط بود و آنهارا به منزل دعوت می کرد و به بحث و گفتگو بر سر مسائل مختلف می پرداخت ما نیز تحت تاثیر تفکرات انسانی مارکسیسم شدیم .

چه مدت است در کومله و حزب کمونیست فعالیت داری ؟

فرشته : من از گذشته با کومله آشنا بودم ، خط چپ ورادیکال کومله را می شناختم اما مدت فعالیت من دراین سازمان که شاخه ی کردستان حزب کمونیست ایران است مدت کوتاهی میباشد یعنی به چند ماه گذشته برمیگردد .

آیا در چارچوب تشکیلات شما تفاوتی در زمینه کارهای تشکیلاتی بین زنان و مردان مشاهده می کنید؟

فرشته : نخیر اختلافی وجود ندارد اساس کار تشکیلاتی ما بر چارچوب نظری حزب کمونیست ایران بنا نهاده شده و رهبری تشکیلات نمی تواند جدا از اصول و پرنسیبهای اعتقادی خود عمل کند

عرصه فعالیت شما در این تشکیلات چیست؟

فرشته : فعالیت ما شامل دو بخش است . سیاسی و نظامی ما در این تشکیلات به عنوان مبلغان و پیشروان مارکسیست بیشتر توان خود را صرف کار سیاسی و ارتقا اگاهی خود می کنیم ما کارهای روزانه خود و کارهای تشکیلاتی که به ما واگذار میشود را با کمال میل و با روحیه انقلابی انجام میدهیم که این کارها شامل کار حفاظتی و غیره می باشد

کمی از وضعیت زنان در کومله و حزب کمونیست ایران صحبت کنید.

فرشته : زنان در کومله و حزب کمونیست از هر نظربا مردان برابر بوده و دلایل و عواملی که باعث تبعیض در جامعه میشود که همانا تبعیض و نابرابری اقتصادی و غیره می باشد در کومله و حزب کمونیست ایران نه تنها وجود ندارد بلکه اساس کارمبارزه علیه بی عدالتی و مبارزه برای بوجود آوردن جامعه ای که در آن زن و مرد برابر باشند. به همین دلیل ساده در تشکیلات ما کسی نمیتواند حقوق زنان را به خاطر جنسیت آنها زیر پا بگذارند و اگر چنین عملی از طرف مردان نسبت به زنان صورت پذیرد ما اجازه نخواهیم داد.

از نطر شما زنان در جامعه با چه معضلاتی روبرو هستند؟

فرشته : معضلات بی شماری ، اما از نظر من اساسی ترین که معضلات دیگر را به همراه میاورد برابر نبودن زنان با مردان از لحاظ اقتصادی است که زنان را عملا به گوشه آشپزخانه برده و از وارد شدن آنها به جامعه و بازار کار جلو گیری به عمل میاورد

از نظر شما معضلاتی که زنان در جامعه بخصوص ایران با آن دست به گریبانند کدامها هستند فرهنگ، مذهب، سنت...؟

فرشته: از نظر بنده اساسی ترین عامل نظام سرمایه داریست که تمام این موارد و موارد دیگر را برای بیشتر استثمار کردن و به زیر سلطه در آوردن زنان و توده ها از این عوامل بهره میگیرند بنده تا آنجایی که خود این فشار ها را حس کرده ام، بیشترین فشار را از جانب مذهب و سیستم ارتجاعی حاکم بر زندگی خود و هم سرنوشتانم را دیده ام و چشیده ام ، مذهب نقش بسیار مخرب و ارتجاعی در زندگی ما زنان داشته است ، اما عمده کردن مذهب به عنوان یک سنت ارتجاعی رژیم حاکم که زندگی ما زنان را به یک جهنم تبدیل کرده است بدان معنا نیست که ما نقش دیگر عوامل نظام سرمایه داری را نادیده بگیریم.

از نظر شما راههای مبارزه با معضلاتی که زنان با آن روبه رو هستند کدامند؟

فرشته : به نظر من راههای مختلفی وجود دارد ولی اساسی ترین راه متشکل شدن زنان در تشکلهای توده ای خود و پیوند زدن جنبش زنان به جنبش طبقه کارگر و احساس هم سرنوشتی با کارگران ، زحمتکشان و سایر جنبشهای رادیکال اجتماعی مانند جنبش دانشجوی و جوانان است

تا چه اندازه از وضعیت جنبش زنان مطلع هستید؟ منظور از گرایشات مختلف در درون جنبش زنان است ؟

فرشته : من تا حدود زیادی از طریق نشریات دانشجوی و رسانهای گروهی احزاب اپوزیسیون با گرایشات مختلف موجود در جنبش زنان آشنای داشته ام گرایشاتی مانند چپ ،لیبرال، فمینیزم اسلامی، و...... آشنای داشتم به عنوان مثال با کمپین یک میلیون امضا و گرایش لیبرالی و اصلاح طلبانه آن آشنا بودم اما خوشبختانه با قدرت گیری دوباره چپ در دانشگاهها و جامعه در یک دو سال اخیر ما شاهد بر گذاری 8 مارسهای سرخ در تهران و بیشتر شهرهای کردستان بوده ایم و خوشبختانه این روال در حال اوجگیریست

با سپاس رفیق فرشته ازاین که وقت خود را در اختیار ما گذاشتی موفق باشی

azadibarabari — Thu, 30 Oct 2008 23:39:18 GMT

گاهنامه تریبون زن و به سوی سوسیالیزم شماره دو

گاهنامه تریبون زن 6 به سوی سوسیالیسم